Boks tajski, boks syjamski (taj. muay thai, ÁÇÂä·Â - tajski sport walki k?ad?cy nacisk na walk? w klinczu z wykorzystaniem uderze? ?okciami i kolanami.
Historia
Przyjmuje si?, ?e muay thai wywodzi si? z Tajlandii, jednak?e brak jest historycznych ?r?de? potwierdzaj?cych jednoznacznie i ostatecznie to za?o?enie. Pomimo tego, i? wi?kszo?? kraj?w z tamtego regionu przypisuje sobie wynalezienie tej sztuki walki, to nie ulega w?tpliwo?ci, ?e to w?a?nie w Tajlandii rozwin?? on si? najbardziej staj?c si? bez ma?a sportem narodowym. Pocz?tek rozwoju staro?ytnego muay thai (tzw. muay boran), jako wyodr?bnionego i posiadaj?cego cechy charakterystyczne stylu walki wr?cz, datuje si? wed?ug ?r?de? archeologicznych na pocz?tek XIII wieku (era Sukhothai). Czterej wojownicy Jatubaht, kt?rzy ochraniali kr?lewskiego s?onia po stracie broni musieli u?ywa? Muay thai. U swoich ?r?de? by? silnie zrytualizowanym i przesyconym elementami religijnymi, stylem obejmuj?cym taniec przed walk? (waikhru) oraz rytualne metody treningowe. W miar? szerszej jego adaptacji na potrzeby tajlandzkiej armii, w??czono do niego elementy walki broni? (krabi-krabong) oraz za pomoc? owijaczy na r?ce zwanych "kaad chuek", kt?re w celu zadawania wi?kszych obra?e? by?y specjalnie utwardzane i nabijane kamiennym ?wirem (wg niekt?rych ?r?de? tak?e szk?em i innymi podobnymi materia?ami). Na rozw?j muay boran wp?yn??o te? silnie chi?skie Wushu, z kt?rym Tajowie zetkn?li si? w na pocz?tku drugiej po?owy XVIII wieku, a z kt?rego zaczerpni?to rozmaite techniki uderze? zadawanych z wyskoku. W roku 1887 na mocy dekretu kr?lewskiego otwarto wydzia?y wychowania fizycznego na nowych akademiach wojskowych zachodniego typu i w kolegiach nauczycielskich. W?r?d obowi?zkowych zaj?? by? boks tajski, praktykowany dwa razy w tygodniu przez p??torej godziny. Wi?kszo?? m?odych bokser?w jednak?e pochodzi?a z klasy pracuj?cej i trenowa?a w swoich wioskach i pobliskich ?wi?tyniach. Instruktorzy, zar?wno z wiosek, jak i ze ?wi?ty?, byli z regu?y bokserami, kt?rzy zako?czyli karier? sportow?. Przed g??wnymi imprezami obiecuj?cy zawodnicy trenowali codziennie, a w celu zach?cenia ich otrzymywali stypendia treningowe od lokalnych przedstawicieli rz?du i mo?now?adc?w. Do ko?ca XIX wieku wykszta?ci?y si? w miar? jednolite ringowe regu?y muay thai przy u?yciu owijaczy (w formule zwanej "muay kaad chuek" ). W 1921 walki w boksie tajskim zacz??y odbywa? si? na wzniesionych platformach otoczonych linami. Pow?d by? taki, ?e platforma i liny zapobiega?y przed wdarciem si? kibic?w na ring. A w roku 1929 w?a?ciciel stadionu Suan Sanuk wprowadzi? ring dla tajskich bokser?w z trzema linami i naro?nikami, g??wnie dlatego, ?e mia? nadziej? na organizowanie mi?dzynarodowych walk bokserskich. Ze wzgl?du na wysok? urazowo?? walk, od po?owy lat 20. XX wieku zacz?to wycofywa? z ringu owijacze "kaad chuek" oraz wy??cza? stosowanie bardziej destrukcyjnych technik, takich jak kopni?cia w krocze, d?wignie, rzuty czy uderzenia g?ow?. Najprawdopodobniej bezpo?redni? przyczyn? tych zmian by?a ?mier? zawodnika na ringu stadionu Lak Muang w Bangkoku. Na pocz?tku lat 30. XX wieku zawodnicy boksu tajskiego zacz?li u?ywa? metalowych ochraniaczy na krocze i sk?rzanych r?kawic bokserskich. Stosowanie r?kawic bokserskich sta?o si? przy okazji przyczyn? rozbudowania technik muay thai o elementy zachodnioeuropejskiego boksu. Przyj?to zmodyfikowane przepisy bokserskie markiza Queensberry i w ?lad za tym profesjonalne walki Taj?w wyznaczono na 5 rund po 3 minuty ka?da. Stopniowo wprowadzono podzia? zawodnik?w na kategorie wagowe. Wszystko to uczyni?o z muay thai popularny na ca?ym ?wiecie sport walki. Niemniej jednak, wiele z tradycji przetrwa?o. Na przyk?ad, zawodnicy nadal wykonywali tradycyjny taniec przed walk? (waikhru), pocz?tkowo, by przedstawi? region, z kt?rego pochodz?, a dzi? ze wzgl?du na zwyczaje. Wykonywali swoje mod?y do bog?w i odmawiali walki, je?eli nie towarzyszy?y im synkopowane rytmy tajskiej muzyki ludowej. Zesp?? muzyczny sk?ada? si? z samych m??czyzn (aby unikn?? os?abienia si? zawodnik?w): flecisty, dw?ch b?bnist?w i cymbalisty. Flecista kierowa? perkusistami i zmienia? swe tony w zale?no?ci od tempa walki i emocji przejawianych przez t?um. Oko?o roku 1935 o?rodki, w kt?rych rozgrywano walki, zacz??y przeznacza? cz??? zysk?w na pomoc tajlandzkim instytucjom dobroczynnym i armii Tajlandii. Taka praktyka stosowana jest do czas?w obecnych.
Muay thai obecnie
Dzisiejsze muay thai jest ringowym sportem walki. Jest to styl rozgrywany w st?jce (zawodnik le??cy na deskach nie uczestniczy w walce). Formu?? walki jest wy??cznie full-contact, gdzie ciosy zadaje si? z pe?n? si??. Istniej? tak?e szko?y ucz?ce tradycyjnych technik muay boran (?dawny (staro?ytny) boks”). W Polsce boks tajski uprawia si? od pocz?tku lat 90. XX wieku. Obecnie mamy dwie konkuruj?ce organizacje zajmuj?ce si? tym sportem. Polskie Zrzeszenie Muay Thai (PZMT) – przedstawiciela amatorskiej federacji IFMA i zawodowej WMC oraz Polsk? Komisj? Muay Thai dzia?aj?c? pod egid? Polskiego Zwi?zku Kickboxingu – przedstawiciela amatorskiej organizacji WMF i profesjonalnych WPMF i WMA.
Charakterystyka techniczna
Cechami wyr??niaj?cymi boks tajski na tle innych popularnych styl?w jest szerokie u?ycie uderze? ?okciami i kolanami (w formule amatorskiej na ?okcie, kolana i korpus s? zak?adane ochraniacze, w walkach zawodowych s? one nieos?oni?te). Tego rodzaju uderzenia niejednokrotnie skutkuj? szybkimi nokautami. W boksie tajskim k?adzie si? r?wnie? szczeg?lny nacisk na u?ywanie niskich kopni?? okr??nych. Podstaw? stylu jest niskie kopni?cie w udo (z angielskiego zwane low kick). Posiada ono du?o wariant?w - m.in. jako kopni?cie opadaj?ce z g?ry w d??. Wykonywane jest z mocnym dokr?ceniem cia?a, a nawet obrocie zawodnika po nietrafieniu celu. Powierzchni? kopi?c? jest w nim gole?, rzadziej stopa. Boks tajski przywi?zuje du?? wag? do klinczu, czyli walki w zwarciu. Jest to ?atwo rozpoznawalny element boksu tajskiego. Pozycja walki jest g??wnie frontalna, r?ce trzyma si? szerzej ni? w bokserskiej gardzie, dzi?ki czemu trudniej z?apa? w klincz. Dozwolone s? przechwyty kopni??, obalenia i podci?cia, natomiast zabronione rzuty, jakie si? stosuje w judo. S?abo?ci? boksu tajskiego jest brak walki parterowej, dusze? i d?wigni. Pocz?tkowo ciosy bokserskie by?y s?abo?ci? muay thai, gdy? k?adziono wi?kszy nacisk na techniki no?ne. Obecnie s? szeroko spotykane. Co wi?cej, mistrzowie muay thai niekiedy zostaj? mistrzami ?wiata w boksie zawodowym.
?r?d?o:wikipedia.pl